Yapı Teklif Verileri

 

 
 

Kolay Erişim

 
 
destek@bedavahizmet.com adresini MSN Messenger listenize eklemek için tıklayınız
 

Duyurular

 

YapıTeklif.com dan büyük KAMPANYA!!!...
İş ve talep sahiplerinin iletişim bilgilerine anında erişim fırsatı
ALTIN ÜYELİK...
Yıllık 50 TL
Üstelik Garanti Bankası kredi kartlarına 5 Taksit fırsatıyla
Detaylı bilgi için tıklayın...



İnsan Kaynakları servisimiz hizmetinizde... İnşaat sektörüne yönelik iş ilanları ve özgeçmiş (CV) bankası için tıklayınız.

Firma - Ürün - Hizmet tanıtım sayfalarımız hizmetinizde... Bilgi için tıklayınız.

Değerli yazarlardan inşaat sektörüyle ilgili makaleleri yayınladığımız makaleler bölümümüz yayına girmiştir.

 
 

TEKLİF VERMEK İÇİN

 

 BİZİMLE ÇALIŞMAK İŞ/MALZEME TALEPLERİNE TEKLİF VERMEK İSTEYEN

Kaba ve ince inşaat işlerinde görev almak üzere taşeron firma ve ustalar, yapı malzemecileri, müteahhit, serbest çalışan iç mimar, mühendis, mimar, proje veya çizimle uğraşanlar; sistemimize BEDAVA üye olmak için tıklayınız.

 
 

LINK Değişim Programı

 
ArteYapi.com
İnşaat projeleri ve müteahhitlik hizmetleri

YapiBox.com
YKS, Kapı otomasyon, alüminyum korkuluk, paslanmaz çelik korkuluk ve küpeşte, pvc doğrama sistemleri

TatilUcakOtel.com
Tatil, otel, tatil bölgeleri, gezilecek yerler

AŞIRI DÜŞÜK TEKLİFLERİN DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR (Dr. Yük. Müh. Hüseyin GENCER)

AŞIRI DÜŞÜK TEKLİFLERİN

DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR

Dr. Yük.Müh. Hüseyin GENCER

 

Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihalelerde ortaya çıkan en önemli sorun aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ortaya çıkmaktadır.

İhale komisyonu, ihaleye katılmak için gerekli belgeler ve yeterlik kriterlerini asgari sağlayan geçerli teklifleri aşırı düşük teklif yönünden inceler.

2004 Yılı Kamu İhale Genel Tebliğine göre; ihale komisyonu geçerli teklifleri tespit ettikten sonra;

a) Yaklaşık maliyetin %120’sinin üzerindeki ve %40’ının altındaki, yani yaklaşık maliyeti 100 olan bir ihalede, 120’ nin üzerindeki tekliflerle 40’ ın altındaki teklifleri dikkate almaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalamasını bulur ve bu değeri yaklaşık maliyete bölmek suretiyle ( C ) değerini elde eder.

b) Ekteki tablodan ( C ) değerine karşılık gelen ( K ) değerini bulur.

c) Bu ( K ) değerini yaklaşık maliyetle çarpmak suretiyle sınır değeri tespit eder ve bu sınır değerin altındaki (yaklaşık maliyetin %40’ının altındakiler dahil) tekliflerin sahiplerinden

teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. Bileşenler, teklifin maliyet bileşenlerini, ayrıntılar ise bunlara ait fiyat analizlerini ifade ettiğinden,

İhale komisyonu, aşırı düşük teklifin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. Teklif zarfı ile birlikte maliyet bileşenleri ile ilgili imalat kalemlerinin miktar, birim fiyat ve birim fiyat analizleri istenilmiş olsa dahi Kanunun 38 maddesine göre aşırı düşük sorgulaması yapılması zorunludur. Ancak aşırı düşük sınır değerin altında teklif olmaması halinde aşırı düşük sorgulaması yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu değerlendirme sonucunda açıklamaları yeterli görülmeyen veya belirlenen sürede yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonu yapacağı değerlendirme sonucu aşırı düşük sınır değerinin bir üstündeki teklif dâhil, sınır değerin altındaki tüm tekliflerden birini ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirerek ihaleyi sonuçlandırabilir. Ancak bu değerlendirmenin nasıl yapılacağı hususunda matematiksel bir yöntem olmadığından uygulamada şikâyetlere yol açmaktadır. Zira ihale komisyonları bazı ihalelerde, sınır değerin altındaki tüm teklifleri aşırı düşük teklif kabul ederek değerlendirme dışı bırakmakta ve sınır değerin bir üstündeki teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirmektedir. Bu durumda sınır değerin altındaki teklif sahipleri şikâyet etmektedirler. Bazı ihalelerde ise, sınır değerin altındaki tekliflerden birini ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul etmektedirler. Bu durumda ise bu teklifin altındaki teklif sahipleri şikâyet etmektedirler. Şikâyetler sonuçlandırılmadan sözleşme imzalanmadığından ihale süreci uzamakta ve yatırımların gecikmesine yol açmaktadır. Bazı ihalelerde ise, ihale komisyonları şaibe altına girmemek için en düşük teklifi, ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul etmektedirler. En düşük fiyat teklifi, kamu yatırım projelerinin gerçekleştirilmesinde en ekonomik maliyet olmadığından 2490 ve 2886 sayılı Yasalarda en düşük teklifin uygun bedel olmasının yarattığı bu sorun, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda da devam etmekte ve tarihsel süreçte uygun bedelin seçiminde etkin bir çözümün bulunamadığı görülmektedir.

İhale komisyonlarının aşırı düşük teklifleri nasıl değerlendirecekleri hususunda bir açıklık getirilmemiştir. Madem ki ekonomik açıdan en avantajlı teklif, geçerli tekliflerin aşırı düşük sorgulaması sonucu yapılan değerlendirmeler sonucundaki en düşük fiyat teklifi olduğuna göre, ihale komisyonları yapacakları değerlendirme ile aşırı düşük teklif sınır değer maliyetini başka bir ifade ile en düşük yapılabilirlik maliyetini belirleyecekler demektir. Bu sınır değerin altındaki tüm teklifler yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre aşırı düşük teklif olarak değerlendirilebilecektir. İhale komisyonları 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklifleri yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre tespit edebileceklerine göre, aşırı düşük sınır değer maliyeti de yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre tespit edilebilecek demektir. İhale komisyonları bu çalışmayı yaparken aynı zamanda yaklaşık maliyetin sağlıklı hesaplanıp hesaplanmadığını da (yaklaşık maliyeti ihale komisyonu hazırlamadığından) tespit etmiş olacaklardır. Yaklaşık maliyetin aşırı yüksek olduğu durumlarda, 2004 Yılı Kamu İhale Tebliğinde yer alan, aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin yöntemin uygulanmasında, aşırı düşük sınır değeri yukarılara çekilerek, aşırı düşük olmayan teklifler de aşırı düşük kabul edilecektir.

O halde ihale komisyonu en düşük yapılabilirlik maliyetini, yaklaşık maliyet ve diğer tekliflere göre nasıl belirleyeceklerdir?

Aşırı düşük tekliflerin somut verilerle belgelendirilmesi gerekir. Bunun için, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme usulü ile ihalelerde, idarelerce ihale dokümanı olarak verilen pursantaj oranları listesindeki imalat kalemlerinin, uygulama projeleri ve buna ilişkin mahal listelerine göre hesaplanmış metrajları ile o imalat kalemlerinin her türlü fiyat araştırması yapılarak düzenlenmiş birim fiyat analizlerine dayalı birim fiyatları isteklilerden yazılı olarak istenir. Böylece istekliler, verdiği anahtar teslimi götürü bedel teklifi, maliyet bileşenlerine ve birim fiyat analizlerine göre nasıl hesapladıklarını belgelendirmiş olurlar. Aşırı düşük tekliflerin maliyet bileşenleri ve birim fiyat analizleri, ihale komisyonlarınca yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerin maliyet bileşenlerine ve birim fiyat analizlerine göre mukayese edilir.

Maliyetin bileşenlerinden imalat kalemlerinin miktarları, yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerin çoğunluğunun tespit ettiği miktarlar, birim fiyatlar ise yaklaşık maliyet ve diğer tekliflerin çoğunluğunun her türlü fiyat araştırması yapılarak düzenlenmiş birim fiyat analizlerine dayalı tespit ettiği yüklenici kar ve genel giderler ihtiva etmeyen, sadece o imalat kaleminin bünyesine giren malzeme, işçilik, makine ve ekipman maliyetine dayalı birim fiyatları esas alınarak bir maliyet bulunur. Bulunan bu maliyete, sözleşme giderleri (karar pulu, damga vergisi, noter masrafı, KİK payı), all-risk ve mali mesuliyet sigorta giderleri, teminat mektubu masrafları, anahtar ve taahhüt teknik personel giderleri, şantiye ilk kurulum ve mobilizasyon giderleri gibi sadece bu iş için yapacağı minimum genel giderler eklenmek suretiyle aşırı düşük sınır değer maliyeti başka bir ifade ile en düşük yapılabilirlik maliyeti bulunur. Bu değer, eğer yaklaşık maliyet sağlıklı hesaplandı ise, 2004 Yılı Kamu İhale Tebliğinde yer alan aşırı düşük teklif değerlendirmesine ilişkin yönteminin uygulanmasında bulunan aşırı düşük sınır değeri ile örtüşecektir. Aksi takdirde yaklaşık maliyet yüksekse en düşük yapılabilirlik maliyeti Tebliğe göre bulunan sınır değerin daima altında olacaktır. Başka bir deyişle, aşırı düşük olmayan teklifler Tebliğe göre bulunan yöntemle aşırı düşük teklif olacaktır. Eğer ihale komisyonları, Tebliğe göre bulunan aşırı düşük sınırının altındaki tüm teklifleri aşırı düşük teklif kabul edip, bu sınır değerin üstündeki ilk teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul ettikleri takdirde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif yüksek belirlenmiş olacaktır. Halbuki, eğer yaklaşık maliyet sağlıklı belirlenmedi ise, başka bir deyişle, miktarlar uygulama projesine, birim fiyatlarda gerçek piyasa rayiçlerine uygun değilse, yukarıda açıklanan yöntemde yaklaşık maliyet dikkate alınmayacağından, en düşük yapılabilirlik maliyeti, diğer tekliflerin çoğunluğunun miktar ve birim fiyatları göz önüne alınarak doğru olarak hesaplanabilecektir. Tebliğe göre aşırı düşük sınır hesabı, yaklaşık maliyetin hep doğru ve sağlıklı hazırlandığı tezine dayanmaktadır.

İhale komisyonu en düşük yapılabilirlik maliyetinin de altında olan teklif sahiplerinin, aşırı düşük sorgulaması sonucu yaptıkları yazılı açıklamaları en düşük tekliften başlayarak değerlendirir. Belgelere dayalı olarak sağladıkları avantajlar ve bu avantajların teklif bedeli içindeki payı, teklif bedellerinin üzerine ilave edilerek fiktif teklif bedelleri bulunur. Bu yaklaşıma göre, fiktif teklif bedeli en düşük yapılabilirlik maliyetinin üstüne çıkan ilk teklif ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul edilebilir. Fiktif teklif bedelleri en düşük yapılabilirlik maliyetinin altında ise bu durumda en düşük yapılabilirlik maliyetinin üzerindeki ilk teklif ekonomik açıdan en avantajlı teklif kabul edilebilir. Eğer ekonomik açıdan en avantajlı teklif fiktif tekliflerden biri ise o takdirde ekonomik açıdan en avantajlı teklif en düşük yapılabilirlik maliyetinin altındaki bir teklif olacaktır. En düşük yapılabilirlik maliyetinin altında bulunan her teklifin hesap cetvellerindeki imalat kalemlerinin miktar ve birim fiyatları, en düşük yapılabilirlik maliyet hesap cetvelindeki miktar ve birim fiyatlara göre mukayesesi yapılarak somut verilerle aşırı düşük teklifler belgelendirilmiş olurlar. İhale komisyonunun aşırı düşük teklifleri değerlendirirken böyle bir çalışma yapması Kanununa aykırı değildir. Bu yaklaşım, 2004 Yılı Kamu İhale Tebliğinde yer alan aşırı düşük teklif değerlendirmesine ilişkin yöntem yayınlanmadan uygulanmıştır. Ancak Kamu İhale Kurulu 2004/UK.Z-1049 ve 1089 sayılı kararlarında, “İdare tarafından, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yaklaşık maliyet ve teklif sahiplerince imalat kalemlerinin piyasa araştırması yapılarak hesaplanmış maliyet hesap cetvellerinden yararlanmak ve genel giderler ve kar hariç maliyetlerine %6 oranında minimum genel gider eklenmek suretiyle yürürlükteki mevzuatta öngörülmeyen bir usul takip edilerek, En Düşük Yapılabilirlik Maliyeti adı altında aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanması, idare tarafından önce aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama yapılması ve teklif sahiplerinin açıklamalarından sonra bir sınır değer belirlenmesi, hesaplanan bu değerin altındaki tekliflerin aşırı düşük olarak değerlendirmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılması ve bu tutarın üstündeki en yakın teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine aykırıdır. İdarece belgeleri tamam olan isteklilerin tekliflerine ilişkin olarak aşırı düşük sorgulamasının 4734 sayılı Kanunun 38. maddesine uygun olarak yeniden yapılması, aşırı düşük sorgulaması sırasında 08.06.2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 23.06.2004 tarihinde yürürlüğe giren 2004 Yılı Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan yapım işlerinde aşırı düşük teklif değerlendirmesine ilişkin yöntemin uygulanması gerekmektedir.” denilmiştir. (Halbuki o tarihte Tebliğ henüz yayınlanmamıştı). Ancak karşı oy olarak;

“Başvuru konusu ihalede idarenin aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama yaptığı, gelen açıklamalar üzerine bir sınır değer belirlediği bu sınır değerin altında kalan isteklilerin açıklamalarını yeterli görmeyerek sınır değer üzerinde kalan ilk istekliye ihaleyi bıraktığı tespitine bağlı olarak;

İdarenin aşırı düşük tekliflere ilişkin açıklamaları aldıktan sonra bir sınır değer (asgari yapılabilirlik maliyeti) belirleyerek değerlendirme yapması esasen Kamu İhale Kurumunun hizmet alım ihalelerinde geliştirdiği “asgari maliyet” kavramı ile örtüşmektedir. İdare yönetmeliğe uygun olarak yaklaşık maliyeti tespit etmiş, ancak gelen tekliflere göre kendi yaklaşık maliyetini yeniden göz önüne alarak işin yapılabileceği en düşük bedeli tespit etmeye çalışmış ve bu bedelin altındaki teklifleri sorgulama sonucu reddetmiştir. Her ne kadar kullanılan yöntem tebliğ hükümleri ile örtüşmüyor ise de idare kendi deneyim ve tecrübelerine dayanarak taktir hakkını kullanmış tekliflerin yoğunlaştığı değere göre asgari yapılabilirlik maliyetini tespit etmiştir. Kaldı ki; Kamu İhale Kurulunun tespit ettiği yöntem de gelen tekliflerin dikkate alınması mantığı üzerine kurulmuştur. 4734 Sayılı Yasa ve Yönetmelik aşırı düşük tekliflerin tespitini idarenin kendisine bıraktığı gibi sorgulama sonucunda tatmin olup olmadığına karar verme yetki ve sorumluluğunu da idareye bırakmaktadır. Yasa idareler için sadece yaklaşık maliyeti usule uygun tespit etme ve sorgulama zorunluluğu getirmektedir. İdare de bu zorunlulukları tamamen yerine getirmiştir. Bunun dışında kalan hususlar idarelerin sorumlu tutulabileceği taktiri işlemlerdir. Elbette söz konusu hak nihai ve sorgulanamaz bir hak değildir. Ancak idarenin vermiş olduğu kararın sonucunun Kurulun belirlediği yöntemle verilecek karar ve sonuçtan farklı oluşmadığı görülmektedir. Kamu İhale Kurulunun Yerleşik İçtihatları incelendiğinde “sonuca müessir olmayan” şekil noksanlıklarının iptal nedeni olmadığı görülecektir. Maddi olayda da söz konusu şekli hatanın Kanunun 5. maddesinde sözü edilen temel ilkelerden hiçbirisini zedelemediği ve ihale sonucunu etkilemediği açıktır. Buna rağmen idarenin değerlendirme işlemini iptal ederek tebliğ hükmünü uygulamasını istemek sonucu değiştirmeyen fuzuli işlem tesis ettirmekten öteye geçmeyecektir. Aşırı düşük tekliflere ilişkin olarak yeniden yapılacak değerlendirme, söz konusu işin süresi ve niteliği göz önünde bulundurulduğunda kaynakların etkin ve verimli olarak kullanılmasına katkıda da bulunmayacaktır. İptal ile hiçbir kamu yararı doğmayacak aksine hizmetin ifasında gecikmelere meydan verilebilecektir.”

Bu nedenle şikayetin uygun bulunmadığı kararı verilmesi gerekirken, değerlendirme işleminin iptal edilerek tebliğ doğrultusunda aşırı düşük teklif sınırının tespit edilerek yapılan sorgulamanın sonuçlandırılması yolunda verilen çoğunluk kararına katılmamaktayız.” denilmiştir.

İş piyasa fiyatları ile yapılabilir. Amaç; piyasa fiyatları ile edimini planlanan sürede, ön görülen bütçe sınırları içinde kalınarak en ekonomik maliyetle ve fen ve sanat kurallarına uygun olarak istenilen kalitede gerçekleştirebilecek yükleniciyi seçmek olmalıdır. İşin aşırı düşük teklifle ihale edilmesi, başka bir deyişle, işin piyasa fiyatlarının altında bir teklifle yapımının taahhüt edilmesi işin kalitesini doğrudan etkilemektedir. Yapıların kalitesini yükseltmek için sihirli bir değnek yoktur. En iyi tasarımı yapsanız, en adil sözleşme hazırlasanız bile onu uygulayabilecek en iyi yükleniciyi seçemezseniz beklenen kaliteyi elde edemezsiniz.

 

Dr.Yük.Müh. Hüseyin GENCER

GENCER Mühendislik&Danışmanlık&Müşavirlik

www.ihalekazan.com

Bu makale 38903 defa okunmuştur.

SAYFA BAŞINA DÖN                                MAKALELER SAYFASINA DÖN